|
Amortyzatory samochodowe w pigułce Zawieszenie naszego samochodu składa się z kilku podstawowych elementów, m.in. wahaczy, sprężyn, amortyzatorów, etc. Wszystkie te części są odpowiedzialne za odpowiednie „trzymanie się” drogi, komfort
jazdy i przede wszystkim za bezpieczeństwo. Często nie doceniamy roli jaką spełnia popularny „amorek”, myślimy sobie, że służy on tylko poprawie komfortu, czy też np. utwardzeniu zawieszenia – nic bardziej mylnego, sprawne amortyzatory to jeden z tych czynników, które bezpośrednio wpływają na znaczne zwiększenie bezpieczeństwa w naszym aucie. Poniżej znajdziecie kilka podstawowych informacji dotyczących budowy, funkcji czy rodzajów amortyzatorów. AMORTYZATORY – FUNKCJE I ZADANIA Jednym z głównych zadań amortyzatorów jest stałe utrzymywanie przyczepności kół do podłoża tak, aby było możliwe przekazywanie sił służących utrzymaniu kontroli nad samochodem (przyśpieszanie, hamowanie, zmiana kierunku) w trakcie jazdy. W momencie utraty przyczepności kół do nawierzchni istnieje realne zagrożenie utraty panowania nad pojazdem. Z tego powodu amortyzatory są jednym z najważniejszych elementów wpływających na bezpieczeństwo jazdy. AMORTYZATORY – BEZPIECZEŃSTWO Zużyte amortyzatory wydłużają drogę hamowania, np. przy prędkości 80km/h o dwa do trzech metrów, w porównaniu z samochodem ze sprawnymi amortyzatorami. Zużycie i starzenie się amortyzatorów wpływa również niekorzystnie na stabilność prowadzenia pojazdu w zakrętach. Testy przeprowadzone z pojazdem wyposażonym w amortyzatory o zredukowanej o połowę efektywności pokazują, że tylne koło szybciej traci kontakt z nawierzchnią przy ostrych zakrętach i wyboistej nawierzchni. BUDOWA I DZIAŁANIE AMORTYZATORÓW Główne zadanie amortyzatorów polega na możliwie skutecznym pochłanianiu energii (drgań) i zamianie jej na inną postać (z reguły na ciepło). W „zwykłym języku” oznacza to, że amortyzatory niejako „przyjmują” na siebie wszystkie drgania i rozpraszają je, zapobiegając jednocześnie odrywaniu się kół od nawierzchni dzięki czemu polepsza się stateczność auta, a pasażerowie nie odczuwają nierówności czy wybojów. Amortyzatory dzielimy na: • jednorurowe (tzw. wysokociśnieniowe gazowe) • dwururowe (olejowe, lub olejowo-gazowe)
Amortyzator jednorurowy | |
Amortyzatory dwururowe Budowa, jak i działanie amortyzatora jest proste i nie zmieniło się praktycznie od momentu jego wynalezienia. Amortyzator dwururowy składa się z: rury zewnętrznej, zwanej zbiornikiem wyrównawczym, rury wewnętrznej, zwanej cylindrem roboczym, tłoka połączonego z tłoczyskiem , dolnego zespołu zaworowego tzw. zaworu dennego oraz prowadnicy tłoczyska. Faza ściskania Kiedy tłoczysko jest naciskane, olej bez oporu przepływa z przestrzeni pod tłokiem poprzez kanały oraz zawór jednokierunkowy do przestrzeni nad tłokiem. Jednocześnie tłoczysko zagłębiające się w cylindrze powoduje zmniejszenie przestrzeni dostępnej dla oleju. Nadmiar oleju przepychany jest przez zawór denny do zbiornika wyrównawczego (rury zewnętrznej) wypełnionej powietrzem pod ciśnieniem 1 bar lub azotem pod ciśnieniem 4-8 bar. Opory przepływu oleju przez zawór denny powodują tłumienie przy ściskaniu amortyzatora. Faza odbicia Podczas wyciągania tłoczyska z cylindra wzrasta ciśnienie oleju nad tłokiem, powodując jego przepływ przez system kanałów i zaworów w tłoku; opory przepływu powodują tłumienie przy odbiciu amortyzatora. Jednocześnie następuje przepływ oleju bez oporów przez zawór denny ze zbiornika wyrównawczego, co kompensuje objętość tłoczyska wysuwającego się z cylindra roboczego. Amortyzator jednorurowy zbudowany jest z rury, zwanej cylindrem roboczym , tłoka połączonego z tłoczyskiem, dolnego zespołu zaworowego tzw. zaworu dennego oraz prowadnicy tłoczyska. Faza Ściskania W odróżnieniu od amortyzatora dwururowego, amortyzator jednorurowy nie posiada zewnętrznej rury, tzw. zasobnika kompensacyjnego. Problem kompensacji dodatkowej objętości oleju wypieranej przez wsuwające się tłoczysko rozwiązano dzięki zmiennej objętości komory roboczej. Cylinder nie jest całkowicie wypełniony olejem; dolna jego część zawiera gaz (azot) pod ciśnieniem 20-30 bar. Gaz i olej są oddzielone od siebie pływającym tłokiem. Wsuwanie tłoczyska do komory roboczej powoduje ruch tłoka pływającego w dół a za tym wzrost ciśnienia zarówno w części olejowej jak i gazowej. Wzrastające ciśnienie oleju wymusza jego przepływ przez zespół zaworów i kanałów do przestrzeni ponad tłokiem. Dławienie tego przepływu powoduje tłumienie przy ściskaniu. Faza Odbicia Ruch tłoka do góry powoduje wzrost ciśnienia oleju w przestrzeni nad tłokiem i wymusza jego przepływ poprzez zawory i kanały (analogicznie jak w fazie ściskania). Dławienie tego przepływu powoduje tłumienie przy odbiciu. Ciśnienie gazu powoduje ruch pływającego tłoka do góry kompensując przyrost objętości w części olejowej, spowodowany wysuwającą się z cylindra częścią tłoczyska. AMORTYZATORY – ZUŻYCIE Jak wszystkie części samochodowe amortyzatory też się zużywają: długi okres użytkowania, użytkowanie w ciężkich warunkach drogowych, kurz, korozja pod wpływem soli i wody wpływają na pracę i wytrzymałość amortyzatorów. W zależności od warunków jazdy, amortyzatory przestają prawidłowo funkcjonować po przebiegu ok. 60,000 – 80,000 km. Z badań przeprowadzonych przez niemiecki instytut IVU (Instytut Ruchu Drogowego i Środowiska) wynika, że 14,5% pojazdów z przebiegiem ponad 100,000 km, lub starszych niż 5 lat posiada niesprawne amortyzatory. SZYBKI TEST SPRAWNOśCI AMORTYZATORÓW Najbardziej pewną i sprawdzoną metodą sprawdzenia zużycia amortyzatorów jest przetestowanie ich na stacjach obsługi pojazdów. Jednak zanim pojedziemy je zbadać na profesjonalnym testerze, jakie symptomy mogą nam powiedzieć, że z naszymi amortyzatorami dzieje się coś niedobrego i należy je sprawdzić na stacji kontroli pojazdów? Proponujemy szybki test: | • | Czy droga hamowania Twojego auta „wydłuża” się? | | • | Czy podczas ostrego hamowania czujesz, że koła odrywają się od nawierzchni, „podskakują”? | | • | Czy auto niepewnie prowadzi się na zakrętach? | | • | Czy występują znaczne przechyły podczas zakrętów oraz efekt „pływania” i „bujania” auta? | | • | Czy opony zużywają się nierównomiernie na całej powierzchni (bardziej wytarte na zewnątrz, lub wewnątrz)? | | • | Czy widzisz „pocenie się” amortyzatorów (wycieki oleju z amortyzatora)? | Aby uzyskać jeszcze większą pewność możemy „rozbujać” auto na boki, lub docisnąć kilka razy nad kołami i obserwować jak zachowuje się samochód. Jeśli występuje tzw. „bujanie” czyli auto nie powraca do pozycji wyjściowej od razu, tylko kilkukrotnie kołysze się i dopiero wraca do poziomu, możemy być pewni, że z amortyzatorami nie jest dobrze, dodatkowo jeżeli na większość z pytań powyżej odpowiedziałeś twierdząco, prawdopodobnie Twoje amortyzatory wymagają wymiany a na pewno sprawdzenia ich na stacji obsługi. Zachęcamy Państwa do zbadania sprawności amortyzatorów w swoim aucie, nie w trosce o komfort, ale w trosce o bezpieczeństwo.
Zobacz również pokrewne artykuły: |